رایج‌ ترین نوع لوله ها در صنعت، لوله‌ فولادی است که به دلیل ضخامت و استحکام بالا، برای انتقال سیالات مانند مواد پالایشگاهی و نفت استفاده می شود. مقاومت در برابر فشار، مقاومت سطح داخلی در برابر خوردگی، ایمنی زیاد و امکان فرآیند الکترولیز از مزایای استفاده از لوله های فولادی می باشد.

لوله نیز مانند مقاطع فولادی دیگر انواع مختلفی دارد که هر کدارم از این نوع لوله ها در صنایع و ساخت و ساز همچنین در ساختمان سازی استفاده میشود از انواع لوله میتوان به لوله مبلی، لوله داربستی، لوله صنعتی، لوله مانیسمان و لوله جدار چاه اشاره کرد که لوله نیز جدول وزن و اشتال مخصوص به خود را دارد.شناخت لوله ها و کاربرد هر کدام از این لوله های نیز خیلی مهم است و موضوع مهم تر این که چه کارخانه هایی این نوع لوله ها را تولید میکنند.
اندازه معمول این لوله‌ها 6 و 12 متر است. کاربرد لوله‌های 12 متری اغلب در خطوط انتقال است. درحالی‌که لوله‌های 6 متری در لوله‌کشی صنعتی کاربرد دارند.


انواع لوله فولادی
لوله‌های فولادی براساس جنس و یا وجود درزجوش در آن‌ها به انواع مختلفی تقسیم می‌شوند که در ادامه به آن‌ها می‌پردازیم.

انواع لوله های فولادی درزدار
در انتهای کار این روش، لوله‌های فولادی پس از تبدیل شدن به ورقه‌های استوانه‌ای، لبه‌های آن‌ جوش می‌خورد. این لوله‌ها را لوله درزدار و یا درزجوش می‌نامند. براساس روش جوشکاری دو نوع لوله حاصل می‌شود که به شرح زیر است.

  • لوله درزدار طولی: در این لوله‌ها درزجوشی هم‌راستا با طول لوله فولادی است.
  • لوله اسپیرال: درزجوش این لوله‌ها به فرم مارپیچ است. این فرآیند ثانویه با هدف متصل کردن لوله‌های فولادی با طول کمتر به منظور تولید لوله‌های طویل است.

لوله فولادی مانیسمان چیست ؟

لوله‌های فولادی مانیسمان یا بدون درز به علت نحوه فرآیند آن، بدون درز ساخته می‌شود. لوله‌های گوشتدار از انواع این لوله‌ها هستند. این لوله‌های بدون درز براساس نحوه فرآیندشان به شرح زیر می‌باشند:

    • لوله فولادی بدون درز Mandrel Mill یا آسیاب و سنبه
    • لوله فولادی مانسیمان
    • لوله فولادی اکسترود شده
    • لوله فولادی حاصل از ریخته‌گری گریز از مرکز

لوله استیل

لوله‌های فولادی ساخته شده از فلز ضدزنگ، گونه‌ای از لوله‌ها را به نام لوله استیل می‌سازند. به‌علت تنوع میان فولادهای ضدزنگ، انواع فلزهای استیل حاصل شده به شرح زیر است:

  • لوله استیل فریتی
  • لوله استیل آرتنیتی
  • لوله استیل مارتنزیتی
  • لوله استیل داپلکس یا دو فازی
  • لوله استیل رسوب سخت شده

لوله فولادی گالوانیزه

برخی از فلزات به خوردگی حساسیت دارند و آسیب می‌بینند. برای جلوگیری از بروز این مشکل، فلزات را با روی و ترکیباتی از آهن پوشش می‌دهند. این عمل گالوانیزاسیون نام دارد. طی انجام این کار، لوله‌های فولادی گالوانیزه حاصل می‌شوند.

لوله‌های گالوانیزه در طول 6 متر ساخته می‌شوند و اتصالات آن‌ها شامل برشن، کمربند و قفل است. ضریب هیزم ویلیام این لوله‌ها برحسب اینچ است. این لوله‌ها به‌کمک دنده پیچ به هم متصل می‌شوند و با مواد مناسب آب‌بندی می‌شوند.

لوله‌های گالوانیزه در دو دسته آهنی و فولادی تولید می‌شوند که در ادامه به شرح هر کدام خواهیم پرداخت.

لوله گالوانیزه آهنی

نام دیگر این لوله‌ها، لوله‌ی با درز است و در دو نوع سبک و متوسط و به رنگ‌های سفید و خاکستری تولید می‌شوند. همچنین جنس آن‌ها آهن سفید نورد شده است. درز این لوله‌ها به کمک دستگاهی مخصوص وصل شده و جوش داده می‌شود. پس از آن، این لوله‌ها را در فلز روی مذاب فرو می‌برند و درنهایت گالوانیزه می‌شوند.

لوله گالوانیزه فولادی

طی فرآیند تولید، این لوله‌ها را برای جلوگیری از آسیب‌دیدگی در وانی از فلز روی قرار می‌دهند و در نهایت ورق گالوانیزه فولادی حاصل می‌شود. کاربرد این لوله‌ها در مواردی مانند تهویه و تخلیه فاضلاب است.

روش تولید لوله گالوانیزه

لوله‌های گالوانیزه براساس روش تولید، به دو صورت تهیه می‌شوند:

  • لوله‌های گالوانیزه گرم

این لوله‌ها در وان حاوی فلز روی قرار داده می‌شوند و سپس حرارت می‌بینند.

  • لوله‌های گالوانیزه سرد

در این روش نمک روی در داخل محلولی از آب ترکیب می‌شود و پس از آن تولید می‌گردد.

اگر بخواهیم به بررسی تفاوت دو لوله گالوانیزه آهنی و فولادی بپردازیم، درمی‌یابیم که تفاوت چندانی میان آن‌ها وجود ندارد به‌جز آن‌که لوله‌های فولادی براق‌تر و سبک‌تر از لوله‌های گالوانیزه آهنی هستند. کمااین‌که لوله گالوانیزه آهنی، نسبت به نوع دیگر آن، در برابر اسیدها مقاومت بیشتری از خود نشان می‌دهد.

پوشش گالوانیزه علاوه برافزایش طول عمر لوله، موجب مقاومت دربرابر خوردگی و رسوب فلزات معدنی می‌شود. نظر به این موارد، این لوله‌ها مهم‌ترین اجزا در خطوط آب‌رسانی هستند. جنس لوله‌های گالوانیزه فولادی از فولاد نرم است.

روش تولید لوله فولادی چیست؟

به‌طور کلی انواع لوله‌ها به‌شکل درزدار و یا بدون درز تهیه می‌شوند. روش ساخت هردو آن‌ها به این صورت است که مواد اولیه توسط کارخانه‌های ریخته‌گری در کوره‌های مخصوص، فرآیند ذوب را طی می‌کنند. پس از درآمدن به شکل بلوم و بیلت، با نورد به شکل ورق درمی‌آیند.

این ورق‌ها لوله‌های درزدار و بدون درز را تولید می‌کنند و در انتها لوله‌ها را در اندازه مناسب برش می‌دهند. در ادامه به بررسی نحوه تولید هر یک از انواع لوله‌های فولادی می‌پردازیم.

روش تولید لوله فولادی درزدار

در این روش، ورق‌های فولادی از طریق فرآیند شکل‌دهی سرد تولید می‌شوند. پس از درآمدن به شکل استوانه لبه‌های آن‌ها را به هم نزدیک می‌کنند. برای آن‌که لبه‌ها بدون استفاده از مواد پرکننده جوش، به یک‌دیگر متصل شده و پیوند ایجاد کنند، لازم است به میزان مناسبی گرم شوند.

این گرما از طریق عبور جریان بین دو لبه استوانه تامین می‌شود. در این روش تولید، از فرآیند جوشکاری الکتریکی مقاومتی استفاده می‌شود.

 

تولید لوله‌ها به روش جوشکاری الکتریکی مقاومتی به دوصورت انجام می‌پذیرد:

  • جوشکاری القایی با فرکانس بالا
  • جوشکاری تماسی با فرکانس بالا

این مرحله از جوشکاری به‌صورت جوشکاری قوس زیرپودری نیز قابل انجام است. در این روش برای تولید گاز محافظ و افزودن عناصر آلیاژی، از یک شار استفاده می‌شود که خود شامل دو روش می‌باشد:

روش تولید لوله فولادی بدون درز

برای تولید این نوع از لوله بدون درز از 3 روش استفاده می‌شود:

  • آسیاب سنبه Mandrel Mill

در این روش تولید، از یک شمش فولادی گرد استفاده می‌کنند. ابتدا بیلت در کوره اجاق دوار شارژ می‌شود. پس از تخلیه شمش، سوراخی کوچک در انتهای آن پدید می‌آورند. این فرورفتگی برای کمک به سوراخ کردن چرخشی به عنوان نقطه شروع عمل می‌کند.

این سوراخ کردن، فرآیند نورد سریعی است که شمش گرم شده را بین دو رول بشکه‌ای با سرعتی مطلوب می‌چرخاند. پس از تولید پوسته لوله سوراخ شده، میله‌های سنبه در این پوسته‌ها وارد می‌شوند و به آسیاب سنبه انتقال پیدا می‌کنند و به شکل پوسته لوله با اندازه استاندارد نورد می‌شوند.

برای تکمیل فرآیند نورد نهایی، لازم است که پوسته آسیاب سنبه مجددا حرارت ببیند و ابعاد نهایی خود را به دست آورد.

  • مانیسمان

در این روش از غلتک‌های نورد استفاده می‌شود. یکی از غلتک‌ها در بالای دیگری قرار دارد و در جهت مخالف جریان مواد کار می‌کند. تفاوت بین این روش و آسیاب سنبه در به‌دست آوردن قطر داخلی است.

بدین صورت که در روش مانیسمان کاهش در چند مرحله رخ می‌دهد اما در روش آسیاب سنبه، قطر داخلی در یک عبور از سنبه حاصل می‌شود.

  • اکستروژن

در این روش، بیلت گرم شده را در قالب قرار می‌دهند. پس از آن ابزاری هیدرولیک شمش را به سنبه سوراخ‌کننده فشار می‌دهد و مواد از حفره استوانه‌ای بین قالب و سنبه جریان پیدا می‌کنند. این مراحل، تولید لوله از بیلت را حاصل می‌شود.

گرید لوله های فولادی

یکی از درجه‌بندی‌های استانداردی که بر روی لوله‌ها در تمام دنیا مشاهده می‌شود، از انجمن تست و روش‌های آمریکا (ASTM) و انجمن مهندسین مکانیک آمریکا (ASME) نشات می‌گیرد. مشخصات لوله و درجه بندی آن‌ها برای فولاد کاملا یکسان خواهد بود.

برای مثال، ASTM A-106 B – که ماده‌ای فلزی یا آهنی، مخصوصا لوله فولادی کربنی بدون درز برای کاربردهای با دمای بالا را مشخص می‌نماید – دارای درجه SA 106 B از مشخصات ASME می‌باشد.

در هر دو گرید ASTM و ASME از درجه های A، B و C هنگام تعیین گرید لوله‌های فولادی استفاده می‌شود. این گریدها به تناسب ترکیب شیمیایی و خواص مکانیکی ناشی از آن، ویژگی‌های مشخصی از فولاد را بازتاب می‌دهند.

لوله مبلی

لوله مبلی یکی دیگر از انواع لوله فولادی است که با عنوان لوله سبک یا لوله روغنی نیز نامیده می‌شود. برای ساخت این لوله از ورق‌‎های نازک و کم ضخامت روغنی و فرآیند نورد سرد استفاده می‌شود؛ به همین خاطر مبلی نام دارد. همچنین ممکن است برای تولید این لوله از جوشکاری مقاومت الکتریکی با فرکانس بالا استفاده شود. قابل توجه است که لوله‌های مبلی یا سبک در عین وزن پایین، مقاومت بسیار خوبی دارند.

قیمت‌ لوله های فولادی چگونه محاسبه می‌شود؟

قیمت لوله های فولادی تحت تاثیر عوامل مختلفی همچون قیمت مواد اولیه، روش تولید، جنس لوله، ضخامت، برند تولید کننده، هزینه حمل و نقل، هزینه نیروی کار و غیره محاسبه می‌گردد.

سخن آخر

در این مطلب به سوالات شما درباره این‌که لوله فولادی چیست و کاربرد آن‌ها پرداختیم. همان‌طور که گفته شد، لوله‌های گالوانیزه به علت قابلیت بازیافت، نقش مهمی را در سلامت انسان و حفظ محیط‌زیست ایفا می‌کنند.

 بااین حال مهم است که برای انتخاب نوع مناسبی از لوله‌های فولادی، باتوجه به نیاز و موارد مصرف، از شخص متخصص راهنمایی و مشاوره‌های لازم دریافت شود.